Môn Lịch sử trong hệ thống trường học Việt Nam, làm sao cải tiến?


2007.09.05

Lê Dân, phóng viên đài RFA

Thêm một năm học mới đã bắt đầu với ngổn ngang bao nhiêu vấn đề tồn tại từ nhiều năm qua, mà cứ cái mới chồng lên cái cũ. Một trong những chuyện nổi lên qua kỳ thi tuyển sinh đại học vừa qua là tình trạng hiểu biết về lịch sử của học sinh Việt Nam quá kém. Lê Dân tìm hiểu thêm và trình bày vấn đề như sau.

EducationStudent200.jpg
Sinh viên Việt Nam tìm kiếm tài liệu trên internet. RFA file photo

Giới trẻ lơ là với Lịch sử?

Mùa hè vừa qua, giáo sư Bùi văn Ga của trường đại học Đà Nẵng phải than với báo chí rằng với tỷ số học sinh thi tuyển đại học đạt điểm trung bình về môn Sử chỉ nhỉnh hơn 1% thì hiện tượng này, ông dùng chữ "một thảm họa" cho nền giáo dục Việt Nam.

Nhiều người đã đặt câu hỏi vì sao mà lớp trẻ ngày nay không còn chú tâm vào môn Lịch sử? Vì nó không có ích lợi cho cuộc sống, hay vì nó xa rời thực tế?

Lẽ ra môn Sử phải là căn bản cho những bước thăng tiến về tâm hồn cho người trẻ, vì "ôn cố tri tân". Lịch sử là môn học cung cấp hành trang tri thức về địa dư, văn hóa, chính trị, nhân văn, tôn giáo, triết lý.....và nhất là về lòng tự hào dân tộc, về tính bất khuất kiên cường.

Thế nhưng nhìn lại giáo trình môn Sử hiện nay, một vị phụ huynh Hà Nội nhận xét: Về cuộc đấu tranh giải phóng miền Nam, thì ở phần đấy người ta cho chương trình quá dài. Phần đấy theo tôi biết thì nó chiếm gần như một phần ba cuốn sách giáo khoa.”

Cần thay đổi để phù hợp

Thật ra hiện nay đã có không ít ý kiến cho rằng nền giáo dục Việt Nam cần thay đổi rất nhiều, nhất là để chuẩn bị hội nhập trở lại với thế giới. Muốn tăng sức cạnh tranh trên trường quốc tế sau này, thì học sinh Việt Nam bây giờ phải hiểu thêm nhiều, phải được trang bị đầy đủ về văn-sử-địa, sinh ngữ....

Một nhà giáo được công luận xem là tâm huyết, lão thành và từng có lúc nắm được trách nhiệm trong ngành giáo dục là giáo sư Nguyễn Kế Hào, khi nhìn lại thực trạng giáo dục hiện nay, dù bao cấp chức có quan tâm muốn sửa chữa nhưng do cơ chế nên khó thực hiện được, ông đã than thở:

“Lâu nay giáo viên họ phải theo những quy định chặt chẽ, thành ra cũng khó thực hiện. Nói thì đã lâu, nhưng mà làm thì nó phải có quá trình, nên làm chưa được bao nhiêu. Đáng tiếc!”

Một nhà giáo khác là giáo sư Lê văn Lan đã thử ra sức cải tổ cách học Sử của học sinh Việt Nam bằng cách ứng dụng kỹ thuật mới cộng hưởng vào sở thích thời đại của các em là chơi Game điện tử để dạy và học môn Lịch sử.

Ông cộng tác với công ty dịch vụ trực tuyến FPT xây dựng trò chơi trực tuyến Thiên Long Bát Bộ với 2,500 câu hỏi về lịch sử. Giải thưởng khi người chơi đáp được các câu hỏi là những danh vị cao quý trong văn học sử nước nhà là Trạng Nguyên, Bảng Nhãn hoặc Thám Hoa.

Nội dung câu hỏi xuyên suốt chiều dài lịch sử Việt Nam, từ thời cổ đại đến cận đại cả 4 ngàn năm. Dĩ nhiên cũng sẽ có thời chống Pháp, chống Mỹ nhưng không thể nào để giai đoạn này chiếm nhiều thời lượng hơn các giai đoạn dựng nước, giữ nước của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn, hay của Bình Định Vương Nguyễn Huệ.

Nhận xét về hình thức dùng Game điện tử để phụ giảng dạy các môn học chính khóa, tiến sĩ Khuất Thu Hồng của Viện Khoa học-Xã hội, cho biết đây là một ý kiến hay, hợp thời, có sức thu hút giới trẻ.

“Được. Tôi tin là nếu người biết cách triển khai chương trình này ra, vừa bổ ích giúp các em có thể chơi được, có thể sáng tạo, có thể học hỏi. Trong quá trình chơi vẫn học được rất nhiều kiến thức, thì tôi nghĩ chắc chắn xã hội rất hoan nghênh. Vấn đề bây giờ là chủ trương và triển khai thực hiện thì phải lại là từ bộ Giáo dục, từ các nhà quản lý. Bộ Giáo dục đã sẵn sàng để làm việc đó hay không, thì lại là chuyện tôi không biết (cười) và cũng không thể trả lời....”

Nguyện vọng của học sinh, sinh viên

Ý kiến về cách giảng dạy một môn Lịch sử thích hợp, sinh động cũng là nguyện vọng của nhiều học sinh hiện nay. Một nam sinh Sàigòn cho biết:

“Theo ý em là nên thực tế nhiều hơn. Ví dụ như có phim, hay những vật dụng thời đó hay làm sao cho học sinh thấy được những diễn biến như thế nào cho học sinh dễ nhớ, thì dễ thuộc hơn.”

Rất nhiều học sinh Việt Nam bây giờ, và cả nhiều người lớn nữa, hầu như không biết gì về những danh nhân lịch sử từng để đời các câu nói bất hủ "ta thà làm quỷ nước Nam, còn hơn là Vương đất Bắc", hoặc những vị từng hất đổ chén thuốc, xé băng bông do quân thù chữa thương để chịu chết.

Có những nhận xét cho rằng có thể vì quan điểm chính trị tương đồng bây giờ mà môn học lịch sử Việt Nam đã bị các nhà quản lý giáo dục cố tình bỏ qua các giai đoạn dân tộc oanh liệt chống trả quân xâm lược Bắc phương.

Nhưng cũng từ đó mà học sinh nhận thấy lịch sử đã không phản ảnh đúng sự thật đang diễn ra bây giờ, mà điển hình như vị phụ huynh Hà Nội cho biết là đoạn chiếm hết phần ba cuốn giáo khoa Sử: “...Cười) "Chống Mỹ, cứu nước", nó là giai đoạn đấy.”

Vấn đề làm sao vực dậy môn Sử trong giáo trình Việt Nam thì dù được rất nhiều người quan tâm nhắc đến, thảo luận sôi nổi, nhưng mấu chốt cũng phải là ở "cơ cấu". Chúng tôi xin mượn lời của Tiến sĩ Khuất Thu Hồng thuộc Viện Khoa học-Xã hội để kết thúc:

“Điều đó phụ thuộc rất nhiều vào các nhà quản lý giáo dục. Bản thân họ có nhận thấy....tôi sợ là không phải nhà quản lý giáo dục nào cũng nhận thấy vấn đề đó.”

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.