Tâm sự của người lao động Việt Nam tại Malaysia


2008.01.28

Hưng Yên, phóng viên đài RFA

Malaysia là quốc gia tiếp nhận nhiều nhất lao động xuất khẩu từ Việt Nam, và đựơc đi làm việc tại nứơc ngoài vốn là ứơc mơ của không ít công nhân. Nhưng thực tế tình hình người lao động Việt Nam tại đất núơc này ra sao? Phóng viên Hưng Yên của ban Việt ngữ vừa rồi có cơ hội trực tiếp quan sát và thăm hỏi một số công nhân đang lao động ở bên đó, và có bài tường trình sau đây.

VnWorkerSoutKorea200.jpg
Do cuộc sống khó khăn ở quê nhà, nhiều người Việt Nam tìm cách ra nước ngoài làm việc với hy vọng kiếm tiền giúp đỡ gia đình. AFP PHOTO.

“Nó coi mình giống như một kẻ nô lệ cho nó chứ không có một quyền lợi nào cả. Cho nên em rất mong muốn là mình có thể đòi được quyền lợi cho mình và cho tất cả mọi người.”

Đó là lời chia sẻ của chị Nguyễn Thị Thanh, một công nhân Việt Nam đang lao động tại Malaysia nói về tình hình đối xử của chủ nhân đối với lao động Việt Nam nơi chị làm việc.

120 ngàn người lao động Việt Nam ở tại Malaysia

Với thực trạng lao động dư thừa tại Việt Nam hiện nay nên thị trường lao động nước ngoài là một trong những giải pháp quan trọng giải quyết thực trạng này. Với mức lương lao động được hưởng mà các công ty môi giới ký hợp đồng với các chủ nhân tại Mã lai theo chị Phan Thị Bé thì còn thấp hơn cả lương nhân viên dọn vệ sinh. Phải chăng vì sự dư thừa lao động trong nước nên lương lao động VN đã bị ép giá:

“Em sang đất nước Mã Lai này thì mức lương của công nhân mình không bằng lương của công nhân dọn vệ sinh của đất nước họ. Điều đó em cũng chẳng biết hỏi ai và cũng chẳng biết tại sao như thế. Những người môi giới VN tại sao lại chấp nhận điều kiện như thế để đưa người Việt Nam mình sang đây lao động? Điều đó rất là bất công. Em cũng hi vọng trong thời gian tới có người nào đó quan tâm đến vấn đề này để bớt thiệt thòi cho những người dân lao động như bọn em.”

Việt Nam hiện nay đã xuất khẩu trên 400 ngàn người sang lao động nước ngoài, mà Malaysia là nước tiếp nhận nhiều nhất và được xem là thị trường Vàng của các doanh nghiệp xuất lao động của VN do điều kiện tiếp nhận dễ dàng.

Hiện tại có khoảng trên 120 ngàn lao động VN tại Malaysia. Trong đó năm 2007 VN xuất khẩu 26,700 người giảm, 11,000 người so với năm 2006 là do lao động không mặn mà lắm với mức lương của Mã Lai so với các quốc gia khác.

Khi đi lao động tại Mã Lai, những công nhân Việt Nam phải nơm nớp lo sợ khi đối diện với cuộc sống hiểm nguy, cướp giật, giết người. Thanh nói về nổi sợ hãi của mình và bạn bè của cô:

“Chỗ tụi em ở thì chưa có anh ạ, nhưng chỗ khác như Za – Hô rất là nhiều. Chẳng hạn như các chị em đi làm về với nhau, nếu đi người đi sau tí không thấy ở đâu. Những trường hợp ấy tụi em không biết kêu ai, rồi cũng lẳng lặng sợ hãi, lần sau không dám đi như thế nữa.Những trường hợp ấy ở đây rất là nhiều anh ạ”

Thanh Hương, một nữ công nhân lao động tại Mã Lai gần một năm kể về những hiểm nguy luôn rình rập cuộc sống của cô và đồng nghiệp:

“Sang đây cuộc sống đe dọa sinh mạng của chúng ta, những người India ở đây thường cướp giật, họ cướp tiền chúng ta vì họ biết chúng ta làm có tiền. Như là cách đây 4- 5 tháng gì đó có 2 người con gái, khi mà phát hiện chết thì 2 cái đầu đã bị chặt ra bỏ vào tủ lạnh.

Nơi đó là Za-Hô, cách đây 12 tiếng đồng hồ. Khi chết thì không biết lí do vì sao, nhưng mà bị cắt đầu bỏ vào tủ lạnh. Còn nhiều người ra đường bị cướp tiền nếu không chống cự thì sinh mạng còn, nếu chống cự làm chúng phật lòng thì có thể chết.

Em có nghe nói có chỗ thì Đại sứ quán Việt Nam can thiệp nhưng không mạnh lắm, có can thiệp nhưng không được mạnh mẽ cho lắm, có nơi thì không can thiệp.”

Trong số những công nhân lao động nước ngoài có những người từng tốt nghiệp trung cấp, cao đẳng tại Việt Nam nhưng họ vẫn không kiếm được việc làm hoặc việc làm không đủ trang trải cuốc sống nên họ đành phải đi lao động nước ngoài. Với anh Trí từng tốt nghiệp ngành xây dựng tại VN đi lao động Mã Lai để kiếm một chút vốn cưới vợ:

“Lúc tôi mới ra trường ở Việt Nam, đồng lương của tối rất thấp. Vì vậy tôi muốn qua đây để được đồng lương ra hơn một tí cũng đỡ trong thời gian còn trẻ. Sau 3 năm trở về tôi có một số vốn để lập gia đình và có số vốn cho riêng mình.”

Chịu nhiều hy sinh mất mát

Một thực trạng nữa đó là những công nhân đi lao động nước ngoài sau khi trở về có tỷ lệ ly hôn rất cao. Cụ thể tại thị xã Cửa Lò tỉnh nghệ An, năm 2006 1/3 số vụ li hôn là lao động xuất khẩu. Nhiều công nhân chấp nhận sự mất mát tình yêu, hạnh phúc gia đình để đổi lấy một số tiền nhỏ sau những giờ làm việc cật lực. Thanh Hương tâm tình về điều này:

“Người Việt Nam mình qua đây mất mát tình thương của gia đình ví dụ như là những tình yêu đương chồng vợ xa cách nhau. Qua đây 100 người thì 100 người đều bị những người chồng hay những người vợ ở Việt Nam bỏ để lấy vợ, lấy chồng khác. Đổi lại họ có chút xíu tiền giúp đỡ gia đình phải mất tình yêu, mất chồng, mất vợ, mất con, mất tình thương.”

Không ít công nhân sau khi sang Mã Lai lao động đã thất vọng, muốn trở về nhưng không thể vì điều kiện ràng buộc trong hợp đống. Từ kinh nghiệm bản thân, chị Phan Thị Bé gửi lời nhắn nhủ đến với những ai trong nước muốn đi lao động tại Mã Lai:

“Em muốn nhắn nhủ mọi người, nếu họ muốn qua đây trước tiên họ phải đọc kỹ bản hợp đồng. Như chúng em đi rất là gấp và không được xem kỹ nên nhiều cái mình bị thiệt thòi. Nên mọi người hãy xem kỹ hợp đồng. Trong hợp đồng không nên ký mức lương 18 Ringit một ngày, bởi vì với số tiền đó mình không thể dư nếu không tiết kiệm.”

Điểm quan trọng trong việc ký hợp đồng lao động đối với chị Thanh là thời gian. Theo chị thì chỉ nên ký hợp đồng 1 năm sẽ có nhiều điểm lợi cho công nhân hơn:

Mọi người sang đây chỉ nên ký hợp đồng 1 năm một chứ đừng nên ký 3 năm một. đó là điều em muốn nhắn nhủ cho những người đi sau. Tại vì đi lao động nước ngoài không đơn giản. Đi sang đây rồi nếu ký hợp đồng 3 năm, nếu 1 năm muốn về thì rất là khó vì mình phá hợp đồng, rồi bồi thường hợp đồng mà mình chưa làm được đến đâu cả.”

Người Việt sinh sống tại Mã Lai đa phần là công nhân lao động, ngoài ra còn có nhiều phụ nữ lấy chồng là người Mã Lai rồi sinh con. Ngoài những số phận không được may mắn khi lấy chồng xa xứ thì tại Mã Lai nhiều cô dâu VN đã có cuộc sống khá bình yên và có phần khá giả.

Chị Trinh đã lấy chồng và định cư tại Mã lai được gần 10 năm, hiện đang bán quần áo tại khu thương mại Bangsar, thủ đô Kuala Lumpur nói về điều này như sau:

“Bên đây thuê mướn người làm mắc mỏ, đôi khi không an toàn nên các người vợ ở nhà nội trợ chứ không phải bắt buộc như vậy. Phụ nữ Việt Nam lấy chồng bên đây thời gian đầu còn bỡ ngỡ, sau đó quen OK hết. Họ sống bên đây thoải mái lắm. bên này nhà rẻ lắm, nhà ai cũng rộng rãi ở thỏa mái. Ai cũng có nhà có cửa, nếu nghèo cũng có đầy đủ, có ti vi này kia đủ hết”.

Một số người cũng đã cố gắng vươn lên, phát triển thương mại. Chị Vân chủ nhà hàng Cung Đình sang trọng, sau khi lấy chồng người Mã Lai mở nhà hàng kinh doanh khá thành công mà chị chia sẻ, khó khăn nhất khi chị mới làm dâu xứ người là hòa nhập văn hóa gia đình chồng và việc gìn giữ tiếng Việt cho con cái nghe chừng cũng không đơn giản:

“Khó khăn nhất của chị bước đầu là hòa nhập vào văn hóa gia đình bên chồng. Tại vì văn hóa người Trung Hoa Mã Lai khác với văn hóa người Việt. Mà người Việt mình nói chung là thẳng như ruột ngựa, có sao nói vậy nên nhiều lúc cũng không được hòa đồng lắm.

Những đứa nhỏ của chị thì nói tiếng Anh, tiếng Hoa, tiếng Mã lai và chút chút tiếng Việt, không nhiều lắm. Hiểu thì nhiều nhưng nói thì chịu. nhưng mà mình nói những từ đơn giản thôi chứ những từ khó thì không hiểu đâu. Thí dụ như tụi chị nói chuyện thì mấy bé hiểu nhưng phải dịch ra tiếng Anh rồi hỏi lại mẹ xem có đúng như nghĩa của mẹ nói hay không.”

Kuala Lumpur cũng là thành phố thu hút sinh viên Việt Nam sang du học. Loan, một du học sinh tại đây đã nhận xét về đất nước và con người Mã Lai:

“Ý thức văn hóa người bên này thì cao hơn mình, người ta không xả rác ngoài đường như người Việt Nam của mình, hay là người ta đi đêm khuya đèn đỏ người ta vẫn dừng lại, đèn đỏ như Việt Nam mình thấy vắng vắng là vượt luôn., ở đây người ta thấy đèn đỏ là dừng lại. Hơn nữa ở bên đây đường sá sạch sẽ, rộng rãi thoải mái hơn Việt Nam mình nhiều.”

Với những chia sẻ của chị Loan, Hưng Yên xin rời làn sóng với tâm tình cá nhân cầu chúc cho các anh chị công nhân luôn bình an.

Hưng Yên cám ơn sự lắng nghe quí báu của quý vị và hẹn quý vị trong chương trình lần sau.

Vừa rồi là tường trình của phóng viên Hưng Yên về tình hình người lao động Việt Nam tại Malaysia. Chúng tôi mong nhận được thêm thông tin của anh chị em công nhân đang làm việc tại đất nứơc ấy. Hãy liên lạc với chúng tôi bằng E mail về địa chỉ vietweb@rfa.org hay gọi và để lại lời nhắn tại 001 202 530 7775. Xin cảm ơn các anh chị trước.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.