Biện pháp tăng lương của Nhà nước Việt Nam cần theo hướng nào?

RFA
2024.04.02
Biện pháp tăng lương của Nhà nước Việt Nam cần theo hướng nào? Tiền đồng Việt Nam (ảnh minh họa)
Webiste chính phủ Việt Nam

Việt Nam đang tiến hành cải cách tiền lương. Theo đó, ba loại lương sẽ đồng loạt tăng là lương công chức, lương hưu và lương tối thiểu vùng. Một số chuyên gia thảo luận với RFA về các vấn đề của chính sách tăng lương này. 

Chuyên gia: đầu tư cho giáo dục thay vì tăng lương bằng mệnh lệnh 

Nhà nghiên cứu kinh tế chính trị GS. TS Nguyễn Văn Chữ, nguyên Truởng khoa FAMIS (Tài chính, Kế toán, Kinh tế, Điện toán Ứng dụng, và Ngoại thương) - Marilyn Davies College of Business, University of Houston Downtown, cho rằng câu hỏi trước tiên cần đặt ra là Việt Nam nâng lương cho công chức nhưng nâng được bao nhiêu. Nhìn vào kế hoạch được công bố thì thấy mức tăng chỉ là vài trăm ngàn cho mỗi ngạch lương. Tăng lương như vậy thì không thay đổi được căn bản hiện trạng. 

Ngoài ra, theo GS. Nguyễn Văn Chữ, quy luật chung là tăng rất dễ dẫn đến lạm phát. Đó cũng là thực trạng ở Mỹ. Ở Mỹ, mỗi lần tăng lương tối thiểu hoặc trợ cấp là lạm phát tăng. Tiền đổ ra thị trường nhiều hơn thì giá cả hàng hóa cơ bản tăng nhanh hơn. Do đó, chỉ một thời gian sau đó, mức lương mới lại cần được xem xét tiếp vì không tương thích với mặt bằng giá cả mới. Ông nói: 

“Đây là vấn đề được tranh luận hoài trong kinh tế học. Câu chuyện tôi dùng nhiều nhất khi giảng dạy là ví dụ bạn sở hữu một nhà hàng, ở đó bạn mướn hai nhân viên làm salad (rau trộn), ví dụ mỗi ngày làm được 50 kg. Khi nhà nước tăng lương tối thiểu, bạn sẽ phải tăng tiền lương cho hai nhân viên đó, chi phí để làm ra mỗi kilogram salad sẽ tăng lên. Bạn sẽ phải tìm cách giảm chi phí. 

Nếu bạn có thể sa thải một nhân viên, sử dụng máy móc nhiều hơn, mà tổng chi phí không đổi hoặc thậm chí giảm xuống thì bạn sẽ sa thải bớt nhân viên. Như vậy trong ví dụ này, nhà nước tăng lương tối thiểu có thể dẫn đến bạn sa thải một nhân viên. Mặt khác, sau khi tăng lương, lạm phát tăng, và người nhân viên bị sa thải đó sẽ đối mặt với tình trạng lạm phát. 

Như vậy mình cần tăng lương để cho người lao động nghèo có thể sống. Nhưng tăng lương có thể dẫn đến tăng số người thất nghiệp. Đồng thời với số người thất nghiệp sẽ là lạm phát tăng. Như vậy tăng lương để giúp người lao động nghèo là cần thiết nhưng đồng thời cũng cần thấy rằng không dễ để giải quyết hết vấn đề một cách đơn giản bằng một quyết định hành chính. Đó là những tranh luận thuần kinh tế học về vấn đề tăng lương.”

Theo GS. Nguyễn Văn Chữ, thay vì cứ tăng lương liên tục để giúp người lao động đuổi theo lạm phát thì chính phủ các nước nên đầu tư tiền bạc cho giáo dục. Đầu tư cho giáo dục giúp tăng kỹ năng cho người lao động. Nhóm người lao động có kỹ năng tốt hơn có thể tạo ra giá trị nhiều hơn. Họ sẽ tìm kiếm cơ hội ở những công việc trả lương tốt hơn. Trong trường hợp này, lương của nhóm lao động này sẽ tự nhiên cao hơn mà không cần nhà nước tăng. Người chủ lao động sẽ tự động tăng lương chứ không cần nhà nước ra lệnh bằng luật. Nhà nước có thể phát triển xã hội dần dần bằng cách từng bước tạo ra những nhóm lao động có kỹ năng cao hơn. 

Cách tính lương tối thiểu theo vùng: bỏ rơi công chức ở vùng nghèo lại phía sau?  

Hiện nay, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội đang đề xuất điều chỉnh mức lương tối thiểu sẽ áp dụng từ ngày 1/7/2024 theo đó sẽ tăng 6%. 

Điều đáng chú ý là Bộ này tiếp tục chia lương tối theo theo vùng, tùy theo tình trạng kinh tế của vùng. Họ chia Việt Nam thành bốn vùng theo trình độ kinh tế: vùng I là vùng đô thị, kinh tế đã phát triển nhất so với các vùng khác, lương tối thiểu là 4.960.000 đồng/tháng. Vùng II là vùng đô thị phát triển thấp hơn, mức lương tối thiểu sẽ là 4.410.000 đồng/tháng. Vùng III là 3.860.000 đồng/tháng. Vùng IV là cùng nông thôn, miền núi, vùng sâu vùng xa, mức lương tối thiểu sẽ là 3.450.000 đồng/tháng.

Ở đây xuất hiện một vấn đề là khi ấn định mức lương tối thiểu theo vùng sẽ khiến cho người lao động cùng làm một công việc giống nhau nhưng sống ở các vùng khác nhau sẽ có lương khác nhau.

Ở thành phố, giá cả đắt đỏ hơn nên lương cơ bản cao hơn. Nhưng đô thị cũng có nhiều tiện ích kinh tế, xã hội, giáo dục hơn, tức là “mức sống” cao hơn. Do đó, sống ở đô thị và có lương cơ bản cao hơn thì cũng có nhiều cơ hội tiếp cận các tiện ích xã hội, giáo dục tốt hơn. 

Ngược lại, ở nông thôn, các tiện ích xã hội chưa phát triển, thậm chí không có. Nếu một giáo viên tiểu học ở vùng bốn bị trả lương thấp hơn giáo viên tiểu học ở vùng một, họ không thể cho con cái mình tiếp cận các tiện ích xã hội ở những vùng phát triển hơn. Như vậy, câu hỏi đặt ra là có phải họ và gia đình họ bị bỏ lại phía sau hay không?  

Trao đổi với RFA, nhà nghiên cứu độc lập Hồ Như Ý ở Ba Lan cho rằng về vấn đề này, Việt Nam có thể tham khảo một phần cách làm của Trung Quốc. Theo nhà nghiên cứu Hồ Như Ý, Trung Quốc học theo cách làm của Singapore là trả lương cao cho công chức để họ không còn động lực tham nhũng. Đặng Tiểu Bình trong một bài nói chuyện năm 1992 ở Quảng Đông đã xác định tỉnh này trong vòng 40 năm phải đuổi kịp bốn con rồng nhỏ châu Á (Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore và Hồng Kông), trong đó đặc biệt phải học tập con rồng nhỏ Singapore. Bí kíp thành công của Singapore là xây dựng và duy trì một hệ thống quan liêu liêm khiết, một chính phủ hiệu suất cao và duy trì công bằng xã hội hội cơ bản. 

Do đó, nhà nghiên cứu Hồ Như Ý chỉ ra là từ lâu Trung Quốc không trả lương theo kiểu bình quân theo vùng, mà trả lương theo trình độ của công chức, được cụ thể hóa ở đẳng cấp, bảng xếp hạng. Ví dụ, các trường đại học sẽ được chia thành các trường “trọng điểm” cấp trung ương, địa phương và trường bình thường. Các trường đó sẽ có lương cơ bản tương tự nhau, nhưng các phụ cấp khác thì khác nhau hoàn toàn, tùy thuộc vào trình độ. Do đó, trường ở địa phương nghèo hơn nhưng nếu có trình độ cao hơn sẽ có lương cao hơn. Ông nói tiếp:

“Nhân viên hành chính của chính quyền là những công việc có tính ổn định cao. Ngoài lương, họ còn nhận được trợ cấp, thực nhận sẽ cao hơn thu nhập bình quân của người dân địa phương từ 2 đến 3 lần. Đó là cách Trung Quốc trả lương công chức từ trước tới cách đây vài năm. Hiện nay có nhiều thông tin cho thấy do kinh tế đi xuống, chính quyền các địa phương bắt đầu cắt giảm tiền trợ cấp. Kinh tế xuống thì chính quyền địa phương bị giảm nguồn thu do đó phải giảm lương công chức.”

Lương của giáo viên và bác sỹ ở Trung Quốc cũng được trả được cao hơn mặt bằng chung. Theo nhà nghiên cứu Hồ Như Ý, thường thường thì cũng giống Việt Nam là có ngạch biên chế và ngoài biên chế. Ngạch ngoài biên chế dễ dàng bị sa thải khi nhà nước gặp khó khăn. Lương giảng viên đại học cao hơn hẳn giáo viên các cấp khác. 

Tuy nhiên, nhà nghiên cứu Hồ Như Ý cũng nói có nhiều điều Việt Nam không nên học Trung Quốc. Chẳng hạn, công chức nhà nước ở Trung Quốc có một cái lợi là về hưu được chăm sóc y tế ở một mức độ khác biệt so với dân thường, vì chính sách phúc lợi y tế của Trung Quốc là 90% ngân sách dùng để chăm sóc cho khoảng 20 đến 30% dân số. Đó là thành phần phụ thuộc vào thể chế như lãnh đạo và công chức nhà nước về hưu. Điều đó khiến cho ở Trung Quốc dân tình “chen nhau vỡ đầu” để tranh một suất công chức. Theo nhà nghiên cứu Trung Quốc ở Ba Lan, về mặt này thì Việt Nam có vẻ cân bằng hơn, không cực đoan  như của Trung Quốc. 

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Nhận xét

Duy Hữu, USA
03/04/2024 11:32

Biện pháp tăng lương của nhà nước Việt Cộng cần theo hướng... cần có tiền ngân sách... cần tiết kiệm ngân sách nhà nước...
cần cắt giảm 50 % ngụy quân công an Việt Cộng, ngồi mát ăn bát vàng, của ngụy tướng công an, ngồi mát táp thịt bò dát vàng,

lương tháng bần cùng, lương tri đạo chích, hành vi đạo tặc... vua tham nhũng, vua tham ô, vua tham ăn hối lộ... chơi luật rừng, dùng rừng luật của đảng vua... vua tham nhũng, vua tham ô, vua tham ăn hối lộ... vua chống tham nhũng, tham ô, tham ăn hối lộ... theo luật rừng, dùng rừng luật, chơi luật rừng của.... đảng " vua của vua " tham nhũng, vua tham ô, vua tham ăn hối lộ ...

vua làm nước nhà Việt Nam, nhà nước Việt Cộng bần cùng... sinh đầy vua đạo tặc Việt Cộng... đi bắt tướng đạo tặc Việt Cộng.

Duy Hữu, USA
03/04/2024 11:40

Biện pháp tăng lương của nhà nước Việt Cộng cần theo hướng... cần có tiền ngân sách... cần tiết kiệm ngân sách nhà nước...
cần cắt giảm 50 % ngụy quân công an Việt Cộng, ngồi mát ăn bát vàng, của ngụy tướng công an, ngồi mát táp thịt bò dát vàng,

lương tháng bần cùng, lương tri đạo chích, hành vi đạo tặc... vua tham nhũng, vua tham ô, vua tham ăn hối lộ... chơi luật rừng, dùng rừng luật của đảng vua... vua tham nhũng, vua tham ô, vua tham ăn hối lộ... vua chống tham nhũng, tham ô, tham ăn hối lộ... theo luật rừng, dùng rừng luật, chơi luật rừng của.... đảng " vua của vua " tham nhũng, vua tham ô, vua tham ăn hối lộ ...

vua làm nước nhà Việt Nam, nhà nước Việt Cộng bần cùng... sinh đầy vua đạo tặc Việt Cộng... đi bắt tướng đạo tặc Việt Cộng.